Rakamlar, soğuk ihracat grafikleri, büyüme oranları ve kâğıt üstündeki sanayi endeksleri… Bazen bir ülkenin gerçeklerini gizlemek için kurulmuş en konforlu yalandır veriler. Oysa hayat, o steril tabloların arkasında, akıp giden acımasız bir trajedidir. Geçtiğimiz günlerde bir TV kanalında izlediğim o haber, kalbimize saplanan paslı bir hançer gibi oturdu. Semt pazarında boş sepetine bakıp boyun büken yaşlı bir adam, ay sonunu getiremediği için çocuklarının yüzüne bakamayan asgari ücretli ve ekranlardan bütün bir ülkenin vicdanına tokat gibi çarpan o ihtiyar ninenin feryadı: "Ölmek istiyorum!"
Bu cümle, sıradan bir serzeniş değil; onurlu bir hayatın, yıllarca bu ülkeye akıtılan alın terinin, getirildiği o en son, o en karanlık uçurumun adıdır.
Gaziantep’in Sessiz Çöküşü: Rakamların Arkasındaki Can Pazarı
Bu ülkenin ticaret damarı, üretim üssü olan Gaziantep… Başpınar Organize Sanayi Bölgesi’nde binlerce fabrikanın bacası şimdi derin ve uğursuz bir sessizlikle tütüyor. Çarklar yavaşladı, maliyetler katlandı ve fatura yine o masum insanlara, emekçilere kesildi. Sadece Başpınar’da 100 bin insan işinden oldu. Arkasında bıraktığı yıkık dökük yuvalarla, aç kalan evlatlarla birlikte bu rakam 400 bin insanı doğrudan vuran devasa bir toplumsal depremdir.
Gaziantep’in o kadim yardımlaşma kültürü, komşuluk hukuku, "komşusu açken tok yatan bizden değildir" diyen o güzel vicdanı artık bu krizin altında ezildi, tükendi. Çünkü kriz artık kapıya değil, ocakların tam ortasına, tencerelerin dibine çöktü. İnsanlar sadaka değil, çocuklarının gözünün içine bakarak onurlu bir ekmek parası istiyor.
Ve bu çaresizlik büyüdükçe, o acı tablo sokaklara taşıyor. Kapanan kapıların ardından merdiven altlarına ve dijital mecralara sıkışan, hayatta kalma mücadelesi veren insanların durumu, artan asayiş vakalarıyla birlikte gözler önüne seriliyor. Bunlar birer "tercih" midir? Asla! Bunlar, hayatta kalma mekanizmaları tamamen kırılmış, insan onuru ayaklar altına alınmış zavallı ruhların son çırpınışlarıdır. Güvenlik güçlerinin operasyon yapıp o insanları elleri kelepçeli şekilde basına teşhir etmesi, bu vicdani enkazı halının altına süpürmekten başka nedir ki? Asıl teşhir edilmesi gereken; küresel krizlerin, derinleşen ekonomik çıkmazların, işsizliğin, ücret dengesizliğinin ve eriyen satın alma gücünün bu insanları sürüklediği acı tablodur.
İhracat Şehrinden "Merdiven Altı Üniversitelere" ve "Beyin Göçü"ne
Yıllarca dünyaya halı, iplik ve makine ihraç eden bu koca şehir, ne yazık ki son yıllarda çok daha acı bir ihracata imza atıyor: Kendi evlatlarının ihracatına.
Fakat trajedi sadece dışarıya göç etmekle bitmiyor; asıl büyük yıkım, içeride "merdiven altı üniversiteler" eliyle bir neslin heba edilmesinde yatıyor. "Her şehre bir üniversite" kisvesi altında açılan, tamamen ticarethaneye çevrilmiş bu tabelalarda; niteliksiz bölümlerle, geçerliliğini yitirmiş mesleklerle ve akademik yeterlilikten uzak kadrolarla gençler kandırılıyor. Alınan bu kararlarla ülkemiz adeta üniversite çöplüğüne döndü. Binbir güçlükle, kıt kanaat imkânlarla okuyan pırıl pırıl evlatlarımız, mezuniyet sonrasında gerçek hayatın acı duvarıyla yüzleşiyor. Kendi memleketinde gelecek bulamayarak çareyi Batı'nın soğuk kapılarında arayanlar dışarıya giderken; geride kalanlar ise bu niteliksiz sistemin çarkları arasında sessizce tükeniyor.
Bizim dişimizden tırnağımızdan artırarak yetiştirdiğimiz o cevherlerin bu şekilde harcanması, onarılmaz bir akıl ve geleceksizlik kaybıdır. O gün o yaşlı ninenin "Ölmek istiyorum" feryadına derman olacak o gençlerin bu topraklardan koparılıp gitmesi… Yarın bu coğrafyada topluca "Ölmek istiyoruz" haykırışlarıyla karşılaşmayacağımızın garantisini kim verebilir? Bu gidiş, yaklaşan büyük toplumsal patlamanın en net ayak sesidir.
Çözüm Nerede? Vicdan, Adalet ve Liyakat!
Bu karanlık, bu boğucu tablodan çıkışın yolu; siyasilerin ve koltuklarında oturanların kulağını bu feryatlara tıkamasıyla değil, derhal adaletle yüzleşmesiyle mümkündür:
Eğitimde ve Emeğin Üzerindeki Yükte Reform: Ticarileşen merdiven altı eğitim düzenine son verilmeli; sanayicinin, üreticinin ve alın teriyle yaşayan milyonların önü açılmalıdır.
Liyakat Yeniden Tesis Edilmeli: Eş, dost, dayı ve torpil düzenine son verilmeli; insanın aklıyla, zekasıyla, emeğiyle hak ettiği yere geldiği adil bir sistem derhal kurulmalıdır.
Yaşlıların "Ölmek istiyorum" diye feryat etmediği, gençlerin bu topraklarda umutla nefes aldığı bir ülkeyi yeniden inşa etmek bir lütuf değil; bu ülkeyi yönetenlerin en temel, en kaçınılmaz insanlık borcudur. Çünkü bu çığlıklar daha fazla duymazlıktan gelinirse, korkarım ki yarın çok ama çok geç olacaktır.
