Gaziantep, geçtiğimiz günlerde çok kısa bir süreye sığan ancak etkisi büyük olan bir doğa olayıyla sarsıldı. Sadece 20 dakikalık bir zamandiliminde metrekareye yaklaşık 60 kilogram yağışın düştüğü, dolu ve şiddetli rüzgarın kenti adeta teslim aldığı "süper hücre" felaketini yaşadık. Ancak ortada tartışılması gereken asıl mesele, gökyüzünden yağan yağmurun şiddeti değil; o yağmura, rüzgara ve fırtınaya karşı bizim nasıl bir direnç gösterdiğimizdir.
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Gaziantep Şube Başkanı Mehmet Bulut’un da çok yerinde bir ifadeyle dikkat çektiği gibi, yaşananları salt bir "doğal afet" olarak açıklamak, sorumluluktan kaçmak anlamına gelir. Çünkü bilim ve mühendislik ilkeleriyle inşa edilen, denetlenen ve korunan yapılar böylesi fırtınalarda kağıt gibi uçmaz, istinat duvarları göçmez ve cephe kaplamaları etrafa saçılmaz.
Ucuza Mal Etme Kaygısı ve Yıkımın Anatomisi
Son yıllarda artan maliyetler karşısında yapı üretim süreçlerinde nitelikli mühendislik hizmetini lüks gören veya "ucuza mal etme"kaygısıyla hareket eden bir sektörle karşı karşıyayız. Oysa bir binanın sadece taşıyıcı kolon ve kirişlerinden ibaret olmadığını, çatıdan cepheye, balkondaki parapetten bahçedeki istinat duvarına kadar bir bütün olduğunu unutuyoruz.
Nitelikli mühendislikten, doğru malzeme seçiminden ve şantiye yönetiminden yapılan her bir kısıntı, aslında ekonomik olarak bize çok daha ağır bedeller ödüyor. 39 okulda eğitime ara verilmesi, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü'ne bağlı tesislerin Gaziantep Öğretmen Evi ve bir çok okulun zarar görmesi ve günlük hayatın durma noktasına gelmesi, bu ihmaller zincirinin toplumsal faturasıdır.
Kriz Yönetimi ve Sahadaki Çabalar
Felaketin hemen ardından Gaziantep Valisi Kemal Çeber ve Gaziantep Büyükşehir BelediyeBaşkanı Fatma Şahin koordinasyonunda başlatılan yoğun çalışmalar, kentin yaralarını sarmak adına büyük bir çabanın gösterildiğini ortaya koydu.
Valilik ve AFAD Koordinasyonu; Vali Kemal Çeber'in öncülüğünde kriz masası oluşturularak hasar tespit çalışmalarına hız verildi. Ekipler, mağduriyet yaşayan vatandaşların yardımına koşmak üzere hızla sahaya sevk edildi.
Belediye Ekiplerinin Mücadelesi; Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in talimatlarıyla harekete geçen 550 personel ve 180 araçlık ekip, yollardaki su birikintilerinin tahliyesi, devrilen ağaçların kaldırılması ve ulaşımın normale dönmesi için adeta zamanla yarıştı. Alleben Deresi ve alt geçitlerdeki taşkın riskine karşı gösterilen bu yoğun çaba, felaketin daha da büyümesini engellemede kritik bir rol oynadı. Diğer belediyelerin saha sınavı da küçümsenemeyecek kadar fadalıydı.
Bilim, Liyakat ve Birliktelikle Yeniden İnşa Etmek
Afetlere karşı dirençli bir kent inşa etmenin yolu, sihirli çözümlerden değil, bilimi ve tekniği tavizsiz uygulamaktan ve yerel yönetimlerle meslek odalarının ortak akılda buluşmasından geçer. Süreçleri şu adımlarla özetleyebiliriz:
Bütüncül Projelendirme: Yapının yalnızca iskeletini değil, dış etkenlere (rüzgar, yağmur) maruz kalan tüm bileşenlerini hesaba katmak.
Etkin Denetim; Malzeme seçiminden şantiye uygulamasına kadar her aşamanın liyakatli kadrolar tarafından kontrol edilmesi.
Afet Farkındalığı; Vatandaşların riskli yapılardan ve fırtına anında tehlike arz eden alanlardan uzak durma bilincini artırmak.
Doğa olayları kendi kurallarıyla gerçekleşir; ancak bu olayların felakete dönüşüp dönüşmeyeceğini belirleyen bizim ne kadar hazırlıklı olduğumuzdur. Kentimizin, bilimin ve mühendisliğin hak ettiği değeri gördüğü, güvenli yapılardan oluşan bir geleceğe kavuşması ve bu yaraları hep birlikte sarma azmi en büyük gücümüzdür.