Bugün Gaziantep denince akla haklı olarak sanayinin çarkları, Ortadoğu’nun en büyük fuar alanları ve ihracat rekorları geliyor. Peki, bu şehirdeki ticaret genleri tam olarak ne zaman kodlandı? Yanıtı aramak için direksiyonu tarihin derinliklerine, Fırat’ın kıyılarına kırmamız gerekiyor.
Günümüzden yaklaşık 4 bin yıl önce, M.Ö. 2. binyılın başlarında Mezopotamya ile Anadolu arasında mekik dokuyan Asurlu tüccarlar, sınır bölgemize sadece mal taşımıyordu. Karkamış ve çevresinde temelleri atılan, Karum adı verilen ticaret kolonileri, bölge ekonomisine deyim yerindeyse çağ atlattı. Asurlular 4 bin yıl önceki bu topraklara sadece kumaş, kalay veya değerli taşlar getirmedi; yazıyı, sözleşme kültürünü ve kervan diplomasisini de bıraktı. Antep’in ticaret ahlakı ve girişimcilik ruhu, işte M.Ö binyıllar öncesinde atılan kil tabletlerdeki imzalarla şekillenmeye başladı.
M.Ö. 1. binyıldan itibaren Fırat'ın nazlı aktığı topraklarda ise bambaşka bir ticari hareketlilik hâkimdi. Zeugma ve Karkamış gibi antik kentlerin limanları, dönemin küresel pazarları konumuna yükseldi. Nehir boyunca yanaşan sal ve kayıklar, Doğu’nun baharatını Batı’nın zeytinyağıyla buluştururdu. Fırat ile Merzimen Çayı’nın kesiştiği noktada sarp kayalıklar üzerinde yükselen ve yaklaşık 2 bin yıllık kesintisiz bir stratejik geçmişe sahip olan Rumkale ise bu muazzam nehir ticaretinin gümrük, güvenlik ve konaklama merkeziydi.
Fırat sahillerindeki bu devasa pazarlar ve Rumkale’nin koruduğu geçiş yolları, sadece alım-satım yapılan yerler değil; kültürlerin, dillerin ve sanatın harmanlandığı ilk "uluslararası fuar" alanlarıydı. Roma döneminde, M.S. 1. binyılın başlarında Zeugma’da tüccarların konakladığı villalar ve oradaki o muazzam mozaikler, aslında bu büyük ticari zenginliğin ve estetik anlayışının birer nişanesiydi.
Antik çağın panayırları ve nehir limanlarındaki pazarları, bugünkü modern fuarcılık anlayışının ilk hamleleridir. Nitekim bugün Uluslararası Gıda Fuarı için kolları sıvayan ve kente büyük bir vizyon kazandıran Gaziantep Sanayi Odası Başkanı Adnan Ünverdi’nin vizyoner çabaları, bu kadim mirasın günümüzdeki en somut ve güçlü yansımasıdır. Şehir dışından, hatta kıtalar arası yollardan gelen alıcı ve satıcıların Fırat kıyısındaki o antik buluşmaları; bugün Gaziantep Fuar Merkezi’nde (OFM) açılan çeşitli fuarlar ve gıda fuarlarıyla geleceğe taşınmaktadır.
Kısacası, Gaziantep bugün küresel bir ticaret ve fuar merkeziyse, bu tesadüf değildir. Dört binyıl öncesinden Asur kolonilerinin bıraktığı miras, Rumkale’nin bekçilik ettiği stratejik güzergâhlar, Fırat’ın taşıdığı bereket ve antik pazarların ruhu bu topraklara sinmiştir. Bugün bu şehirde her kurulan stant, aslında 4 bin yıllık devasa bir pazarın devam eden bir halkasıdır.