Yıllardır bu şehrin sokaklarında, mahalle aralarındaki fırınların önünden geçerken içimi acıtan, her lokmada vicdanı sızlatan kronik bir gerçek var: Türkiye’nin gıda başkenti, gastronomi şehri unvanıyla gurur duyduğumuz Gaziantep, ne yazık ki Türkiye’nin en berbat ekmeğini yiyor!
Daha önceki yazılarımızda da dile getirdik, tahlil ettik; bu memleketin sanayicisi dünya standardında un üretiyor, buğdayın en iyisi bu coğrafyadan geçiyor. Ancak iş dönüp dolaşıp aynı duvara çarpıyor.
Prof. Dr. Mustafa Bayram Haykırıyor: "40 Yıllık Ekmek Davası" ve Bilimsel Gerçekler
Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Bayram, geçtiğimiz günlerde kaleme aldığı "40 Yıllık Ekmek Davası" başlıklı makalesinde bu acı çıkmazı tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Yıllardır fırın tezgahlarında ve sektör kulislerinde tekrarlanan "Un eskisi gibi değil" ezberi, bilim camiası tarafından defalarca çürütüldü.
Aynı kalitedeki un, başka şehirlere gittiğinde mükemmel ekmeklere dönüşürken, neden Gaziantep’te hüsrana uğruyor? Çünkü Prof. Dr. Mustafa Bayram’ın da altını çizdiği gibi; suçlu kesinlikle un değil, unu işleme biçimimiz, yani üretim prosesindeki cehalettir! İşin en trajikomik yönlerinden biri de şudur: Yanlış üretim teknikleri ve kötü yoğurma prosesleri yüzünden Gaziantep Tırnaklı Pidesi'ne yeterli oranda tuz bile atılamamaktadır; çünkü hamur tuzu kaldırmamaktadır!
Fırınlardaki üretim zinciri baştan aşağı hatalarla dolu: Hamurun yoğrulmasından mayalanma süresine, yumakların kesilmesinden fırındaki ateşin derecesine ve pişirim tekniklerine kadar her aşamada vahim hatalar yapılıyor. Peki, bu tezgâhların başında durup halkın sofrasındaki ekmeğe elini basan bu "ustalar" gerçekten eğitimli mi?
Cevap koca bir HAYIR!
"Hızlandırılmış ve Düzmece Belgeler" Sektörü Tehdit Ediyor
Şimdi çıkıp da "Eee, bu adamların belgesi yok mu?" diyecekler çıkacaktır. Var elbette, kâğıt üstünde hepsi "usta"!
Ancak yoldaş, son yıllarda işin rengi tamamen değişti. Millî Eğitim Müdürlüklerine bağlı Halk Eğitim Merkezlerinin açtığı kurslara giderek, dişini tırnağına takıp alın teriyle çıraklık, kalfalık ve ustalık belgesi alanların sayısı yok denecek kadar az. Piyasada türeyen bazı uyanık pazarlamacılar; sazı özel üniversitelerle tam olarak anlayamadığımız anlaşmalar yaparak, e-Devlet’te bile görünen "hızlandırılmış" veya "düzmece" belgeleri üç beş bin TL karşılığında parayla satıyorlar.
Kime hangi belge lazımsa, seyyar tezgah gibi dolaşıp internet üzerinden o evrakı ürettirip adama veriyorlar. Türkiye Uncular Federasyonu'nun düzenlediği çalıştaylarda ve sektör platformlarında da dile getirildiği üzere; merdiven altı bu denetimsizlik, Türk ekmekçiliğine vurulan en büyük darbedir. Parayı bastıranın "usta" unvanı aldığı bir düzende, o fırından çıkan ekmeğin insan sağlığına ve damak tadına hakaret olmasından daha doğal ne olabilir?
Siyasiler Elinizi Bu Ekmekten Çekin!
İşin en acı, en vahim noktası ise maalesef burada başlıyor. Zabıta denetim yapıyor, tarım müdürlükleri sahaya iniyor, kurallara uymayan, hijyeni katleden fırınlara tutanak tutuluyor, cezalar kesiliyor.
Peki, sonra ne oluyor?
Hemen siyasiler devreye giriyor! "Aman oy deposu", "aman tanıdık", "aman esnaf küsmesin" hesaplarıyla telefonlar ediliyor, araya ricacılar giriyor ve o tutanaklar birer birer hasıraltı ediliyor!
Buradan siyasetçilere açıkça sesleniyoruz: Elinizi bu şehrin ekmeğinden, halkın sağlığından çekin! Seçim yatırımı uğruna merdiven altı üretimi korumak, bu şehre ve bu halka ihanettir. Denetim raporlarının siyasi telefonlarla çöpe atıldığı bir düzende ne denetimin anlamı kalır ne de gıda güvenliği sağlanır.
Gaziantep Ortak Aklı Harekete Geçmelidir!
Türkiye Uncular Federasyonu'nun geçtiğimiz günlerde gerçekleştirdiği çalıştaylarda da masaya yatırıldığı gibi, ekmek üretimindeki bu kalite kaybı ulusal bir sorun haline gelmiştir. Artık şapkayı öne koyma ve sorumluluk alma zamanıdır. Tam da bu noktada, Gaziantep’in ortak aklı devreye girmek zorundadır. Bu şehrin kaderine terk edilmiş tırnaklı, somun veya kepekli ekmeğini kurtarmak için odaların, borsaların ve sivil toplumun ses vermesi şarttır.
Buradan açıkça çağrıda bulunuyoruz
Gaziantep Ticaret Borsası öncülüğünde, ilgili odalarımız ve Uncular Federasyonu el ele vererek derhal kapsamlı bir Fırıncılık ve Üretim Eğitimi Seferberliği başlatmalıdır! Bu eğitim sadece kâğıt üstünde kalmamalı; unun çuvaldan çıkıp fırına girme anından depolanmasına, suyun ve mayanın dengesinden hamurun yoğrulma dakikalarına, yumakların kesilmesinden fırın ateşinin derecesine kadar her aşama, Prof. Dr. Mustafa Bayram gibi değerli akademisyenlerimizin ve gıda mühendislerinin ışığında fırın çalışanlarına tek tek öğretilmelidir.
Artık Söz Değil, Eylem Zamanı!
Gaziantepli hemşehrilerimiz her şeyin en iyisine, en güzeline layıktır. Gastronomi kenti diyoruz ama kahvaltıda ya da akşam yemeğinde sofraya gelen o sert, içi hamur kalmış ya da yanık ekmekle bütün övgüleri gölgeliyoruz.
Gün, hızlandırılmış ve düzmece belgelerle merdiven altı üretim yapanların ve onlara korumacılık yapan siyasilerin sırtını sıvazlama günü değil; bu şehre layık kaliteli ekmek üretimi için fırıncılarımızı eğitme, denetleme ve mesleğe saygınlık kazandırma günüdür.
Gaziantep’e kaliteli ekmek yedirin! Bu çağrı, bu şehrin ortak vicdanının ve akıl sahiplerinin ortak sesidir. Tutanakları hasıraltı edenler de merdiven altı fırın çalıştıranlar da bu şehrin damak hafızasına ve insan sağlığına ihanet etmektedir. Bıçak kemiğe dayanmıştır; şimdi parmaklar değil, akıllar ve vicdanlar iş başı yapmalıdır!