Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Eylül ayında girdi maliyetleri ile üretici ve market fiyatlarındaki değişimleri yazılı basın açıklamasıyla değerlendirdi.
Girdi fiyatları arttı
Bayraktar, Ziraat Odaları aracılığıyla elde edilen verilere göre Eylül ayında gübre, mazot ve yem fiyatlarında artış yaşandığını belirtti. Ağustosa göre 20.20 kompoze gübresinde yüzde 2,1, DAP ve amonyum nitrat gübresinde yüzde 1,3, amonyum sülfat gübresinde yüzde 1,2 artış olurken, ÜRE gübresi yüzde 2,9 geriledi.
Son bir yılda ise ÜRE gübresi yüzde 75,3, DAP yüzde 51,3, 20.20 kompoze gübresi yüzde 48,6, amonyum nitrat yüzde 39,6 ve amonyum sülfat yüzde 31,6 zamlandı.
Eylül ayında mazot fiyatları aylık bazda yüzde 4,4, yıllık bazda yüzde 31,3 artış gösterdi. Besi yemi yüzde 4,1, süt yemi yüzde 3,1 yükselirken, yıllık artış oranları sırasıyla yüzde 34,8 ve yüzde 30,6 oldu. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8, tarım ilacı fiyatları ise yüzde 14,9 arttı.
Üretici-market fiyat farkı en çok patateste
Eylül ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 335,5 ile patateste görüldüğünü açıklayan Bayraktar, “Patatesteki fiyat farkını yüzde 308,7 ile kabak, yüzde 250,4 ile marul, yüzde 227,9 ile patlıcan ve yüzde 218,3 ile havuç takip etti” dedi.
Üreticide 4 lira 38 kuruş olan patatesin markette 19 lira 8 kuruşa, 11 lira 38 kuruş olan kabağın 46 lira 49 kuruşa, 18 lira 14 kuruş olan marulun 63 lira 58 kuruşa, 13 lira 38 kuruş olan patlıcanın 43 lira 85 kuruşa, 13 lira 50 kuruş olan havucun ise 42 lira 96 kuruşa satıldığı bildirildi.
Market fiyatlarında en çok artış marulda
Eylül ayında markette 36 ürünün 29’unda fiyat artışı, 7’sinde düşüş yaşandı. En fazla fiyat artışı yüzde 65,1 ile marulda olurken, onu yüzde 54 ile sivri biber, yüzde 38,8 ile kabak, yüzde 37,7 ile patates ve yüzde 20,1 ile yeşil soğan izledi.
Markette en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 42,7 ile limonda gerçekleşti. Limonu yüzde 10,3 ile havuç, yüzde 4,2 ile yeşil fasulye, yüzde 3,2 ile tavuk eti ve yüzde 1,4 ile toz şeker takip etti.
Üreticide en çok artış fındıkta
Üreticide 28 ürünün 20’sinde fiyat artarken, 6’sında düştü, 2 üründe değişmedi. En yüksek artış yüzde 73,7 ile fındıkta görülürken, fındığı yüzde 70,1 ile sivri biber, yüzde 35,8 ile kabak, yüzde 33 ile marul ve yüzde 29,4 ile kuru incir izledi.
En fazla düşüş ise yüzde 26,9 ile limonda yaşandı. Limonu yüzde 6,4 ile yeşil fasulye, yüzde 4,1 ile kuru fasulye, yüzde 2,8 ile maydanoz, yüzde 2,7 ile patates ve yüzde 1,1 ile nohut takip etti.
Fiyat değişimlerinin nedenleri
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki değişimlerin sebeplerine de değinerek, “Nisan ayında yaşanan zirai don fındık rekoltesini azalttı. Arz düşüşü fiyatların yükselmesine neden oldu. Sivri biber ve kabakta sezon sonu nedeniyle arz azaldı ve fiyatlar arttı. Limon ihracatının kayda bağlanması ve erkenci çeşitlerin hasadı iç piyasada fiyatların düşmesine yol açtı. Arz artışı nedeniyle kuru fasulye fiyatlarında da düşüş görüldü” ifadelerini kullandı.
